भारतात सध्या आयुर्मान वाढत आहे आणि संयुक्त कुटुंब पद्धती कमी होत आहे. अशा परिस्थितीत, निवृत्तीनंतर कोणासमोरही हात पसरू नये लागण्यासाठी ‘रिटायरमेंट कॉर्पस’ (Retirement Corpus) म्हणजेच निवृत्ती निधीचे अचूक गणित मांडणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे. निवृत्तीच्या वेळी तुमच्याकडे किती पैसे असावेत, हे केवळ आकड्यांवर नाही तर तुमच्या जीवनशैलीवर अवलंबून असते.
तुमच्या निवृत्ती निधीची गणना करण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या पायऱ्या विचारात घ्या:
१. सध्याचा खर्च आणि महागाईचा दर (Inflation):आज तुमचे घर चालवण्यासाठी जर ५०,००० रुपये लागत असतील, तर २० वर्षांनंतर तेवढ्याच गरजांसाठी तुम्हाला १.५० लाख ते २ लाख रुपयांची गरज भासू शकते. भारतात महागाईचा सरासरी दर ६% धरला तरी दर १०-१२ वर्षांनी पैशाचे मूल्य अर्धे होते. त्यामुळे निधीचा हिशोब करताना आजच्या खर्चात महागाई वाढवून भविष्यातील खर्चाचा अंदाज घ्या.
२. निवृत्तीनंतरची जीवनशैली:निवृत्तीनंतर तुमचे खर्च कमी होतील असा एक समज असतो. मात्र, ऑफिसला जाण्याचा खर्च वाचला तरी आरोग्य सेवा, प्रवास आणि सामाजिक कार्यांवरील खर्च वाढू शकतो. त्यामुळे तुमच्या सध्याच्या खर्चाच्या किमान ७०% ते ८०% रक्कम मासिक निवृत्तीवेतन म्हणून मिळेल, असे नियोजन करा.
३. ‘४ टक्के’ चा सुवर्ण नियम (4% Rule):जागतिक स्तरावर आर्थिक तज्ज्ञ ‘४ टक्के नियम’ वापरतात. याचा अर्थ असा की, तुमच्या एकूण जमलेल्या निधीतून तुम्ही दरवर्षी केवळ ४% रक्कम काढली, तर तुमचा मूळ निधी संपण्याची शक्यता कमी असते आणि तो पुढील २५-३० वर्षे पुरू शकतो.उदा. जर तुम्हाला वर्षाला १२ लाख रुपये (महिना १ लाख) हवे असतील, तर तुमच्याकडे किमान ३ कोटी रुपयांचा निधी असणे आवश्यक आहे ($12,00,000 \div 0.04 = 3,00,00,000$).
४. वैद्यकीय आपत्कालीन स्थिती (Health Buffer):निवृत्तीच्या काळात आरोग्यावर होणारा खर्च हा सर्वात मोठा अनपेक्षित खर्च असतो. केवळ हेल्थ इन्शुरन्सवर अवलंबून न राहता, मूळ निवृत्ती निधी व्यतिरिक्त किमान १० ते १५ लाख रुपयांचा एक वेगळा ‘मेडिकल बफर’ फंड तयार ठेवा.
५. गुंतवणुकीची साधने:योग्य निधी उभारण्यासाठी केवळ बचत करून चालत नाही, तर ती रक्कम महागाईपेक्षा जास्त परतावा देणाऱ्या साधनांमध्ये गुंतवावी लागते.नोकरीच्या काळात: इक्विटी म्युच्युअल फंड (SIP), NPS आणि PPF मध्ये गुंतवणूक करा.निवृत्तीनंतर: जमा झालेली रक्कम सिस्टिमॅटिक विथड्रॉवल प्लॅन (SWP), ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS) किंवा सुरक्षित बॉण्ड्समध्ये ठेवा.निधीची गणना करण्याचे सोपे सूत्र:समजा तुमची आजची वयोमर्यादा ३० आहे आणि तुम्हाला ६० व्या वर्षी निवृत्त व्हायचे आहे.आजचा मासिक खर्च: ५०,००० रुपये३० वर्षांनंतरचा अपेक्षित मासिक खर्च (६% महागाईनुसार): सुमारे २,८७,००० रुपये.अपेक्षित एकूण निधी: किमान ७ ते ८ कोटी रुपये.निष्कर्ष:निवृत्तीचे नियोजन हे ‘जेव्हा वेळ येईल तेव्हा पाहू’ असे म्हणण्याचे काम नाही. तुम्ही जितक्या लवकर सुरुवात कराल, तितका ‘चक्रवाढ व्याजाचा’ (Compounding) फायदा तुम्हाला मिळेल. आजची छोटी बचत उद्याचे मोठे छत्र ठरू शकते.
